Produkt dodany do koszyka

3 (54) 2018 - Porównanie i metoda. Metody studiów porównawczych.

Bilans literatury polskiej 1918–2018

Marcin Całbecki

(Uniwersytet Gdański)

1. Jak zmieniło się w ciągu wieku podejście twórców literatury polskiej do materii pisarskiej?

Kluczowa zmiana związana jest z odejściem od klasycznej defi nicji prawdy w literaturze („zwierciadło”) do koherencyjnej defi nicji prawdy, co związane jest z przełomem postmodernistycznym i przekonaniem, że nie istnieje nic poza tekstem. Daleko posunięta izolacja tekstu i rzeczywistości pozatekstowej, ich nieadekwatność sprawiły, że dziś czytamy głównie po to, aby odnaleźć w tekście wcześniejsze lektury, a nie poznać rzeczywistość. Wprawdzie popularnością cieszy się dziś także tak zwana literatura faktu, ale jej lektura również wymaga znajomości innych tekstów i za naiwne uważa się twierdzenie, że można za jej sprawą bezpośrednio poznać jakieś pozatekstowe zjawisko. Materią pisarską przestał być obserwowany świat, a stały się czytane uprzednio teksty.

2. Które gatunki prozatorskie i poetyckie cieszyły się największą popularnością w 1918 roku, a które są popularne teraz? Jakie są tego przyczyny?

W poezji najważniejszym przełomem jest tryumf wiersza wolnego, który w 1918 roku pozostawał jeszcze w sferze awangardowych koncepcji. Kres sylabizmu, sylabotonizmu, rymów, słowem – wiersza regularnego, to najważniejsza zmiana, którą oczywiście zawdzięczamy awangardzie. Wiąże się z tym rzecz jasna różne traktowanie zdefi niowanych gatunkowo tekstów. Dziś dominują formy hybrydalne, amorfi czne, eklektyczne, podczas gdy pewien rodzaj surowości w odniesieniu do norm gatunkowych był raczej w roku 1918 obecny (Antoni Słonimski wydał chociażby w 1918 roku cały tom zatytułowany Sonety, kto dziś z liczących się poetów wydałby taki homogeniczny zbiorek). W dzisiejszej prozie na popularności zyskały teksty autobiografi czne i niefi kcjonalne, podczas gdy na przykład gatunki reportażowe kojarzone były jednoznacznie w dwudziestoleciu z literaturą zaangażowaną społecznie. Dziś ten lewicowy charakter, popularnego znacznie bardziej niż w dwudziestoleciu, reportażu wyraźnie się zatarł. W międzywojniu wciąż żywa była tradycja dziewiętnastowieczna, chętnie czytano i pisano realistyczne powieści i opowiadania, a jedyną nowością była wprowadzona do tych tekstów wiedza z zakresu dwudziestowiecznej psychologii. Dziś, jeśli popularnością cieszy się zmyślenie, to chyba w formie skrajnej, by o popularności literatury fantasy tylko nadmienić

 

CAŁY TEKST JEST DOSTĘPNY W WYDANIU PAPIEROWYM „TEKSTUALIÓW” I W PRENUMERACIE INTERNETOWEJ CZASOPISMA.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych zgodnie z Polityką prywatności. Jeśli nie wyrażasz zgody, prosimy o wyłącznie cookies w przeglądarce. Więcej →

Zmiany w Polityce Prywatności


Zgodnie z wymogami prawnymi nałożonymi przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, w niniejszym Serwisie obowiązuje nowa Polityka prywatności, w której znajdują się wszystkie informacje dotyczące zbierania, przetwarzania i ochrony danych osobowych użytkowników tego Serwisu.

Przypominamy ponadto, że dla prawidłowego działania serwisu używamy informacji zapisanych w plikach cookies. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić ustawienia dotyczące plików cookies.

Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie cookies w niniejszym Serwisie, prosimy o zmianę ustawień w przeglądarce lub opuszczenie Serwisu.

Polityka prywatności